KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligining 2023-yilgi ma'lumotlariga ko'ra, davlat boshqaruvida raqamli xizmatlardan foydalanish darajasi 70% ga yetgan bo'lib, bu so'nggi besh yilda 25% o'sishni ko'rsatadi [1]. Xalqaro miqyosda esa, siyosiy texnologiyalar bozori 2022-yilda 1,3 milliard dollarni tashkil etgan va 2027-yilga borib 3,5 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda, bu esa har yili o'rtacha 21,6% o'sishni anglatadi [2]. Ayniqsa, sun'iy intellekt (AI) va katta ma'lumotlar (Big Data) asosidagi siyosiy kampaniyalar 2024-yilgi AQSh prezidentlik saylovlarida va Hindiston umumiy saylovlarida saylovchilar xulq-atvorini bashorat qilish hamda ularga moslashgan xabarlarni yetkazishda muhim rol o'ynadi [3]. O'zbekistonda ham raqamli transformatsiya va ochiqlik siyosati doirasida elektron hukumat xizmatlari kengaytirilib, davlat organlarining ijtimoiy tarmoqlardagi faolligi sezilarli darajada oshdi, bu esa siyosiy jarayonlarda zamonaviy texnologiyalarni qo'llash zaruriyatini yanada kuchaytirmoqda [4]. Bugungi globallashuv va axborot asrida siyosiy jarayonlar murakkablashib, tezkor o'zgaruvchanlik kasb etmoqda. Siyosiy texnologiyalar, ayniqsa, raqamli diplomatiya, katta ma'lumotlar tahlili, sun'iy intellekt va kiberxavfsizlik kabi yo'nalishlar davlat boshqaruvi samaradorligini oshirish, fuqarolar bilan muloqotni yaxshilash va davlat siyosatining shaffofligini ta'minlashda fundamental ahamiyatga ega bo'lib qolmoqda [5]. Ammo, bu sohada hali-hanuz rivojlanayotgan mamlakatlarda, jumladan O'zbekistonda ham qator hal etilmagan muammolar mavjud. Xususan, siyosiy texnologiyalarni joriy etishda kadrlar salohiyati yetishmasligi, infratuzilma kamchiliklari, ma'lumotlar xavfsizligini ta'minlash masalalari va soxta yangiliklar (fakenews) tarqalishiga qarshi kurashish mexanizmlarini takomillashtirish zaruriyati dolzarb bo'lib qolmoqda [6]. Shu bois, mazkur tadqiqot siyosiy texnologiyalarning nazariy asoslarini chuqur o'rganish, xalqaro ilg'or tajribalarni tahlil qilish va O'zbekiston sharoitiga moslashtirilgan yechimlarni ishlab chiqish orqali yuqorida qayd etilgan muammolarni hal etishga hissa qo'shishni maqsad qilgan. Siyosiy texnologiyalar fanining rivojlanishi xalqaro miqyosda ko'plab olimlarning sa'y-harakatlari bilan chambarchas bog'liq. Masalan, J. L. Graber (2014) o'z tadqiqotlarida raqamli texnologiyalarning siyosiy xulq-atvorga ta'sirini o'rganga ...