KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekistonda 2023-yil yakunlariga koʻra, umumiy oʻrta ta’lim maktablarida oʻquvchilar soni 6.5 milliondan oshgan [1], bu ta’lim tizimida siflatli oʻqitish metodlari va pedagogik texnologiyalarga boʻlgan ehtiyojni keskin oshiradi. Xususan, boshlangʻich sinf oʻquvchilarining matematik savodxonligini shakllantirish, sodda arifmetik masalalarni tushunish va yechish koʻnikmalarini rivojlantirish muhim ahamiyat kasb etadi. Soʻnggi yillarda "raqamli taʼlim" kontseptsiyasining joriy etilishi natijasida 2022-yilda taʼlim sohasi uchun ajratilgan budjet xarajatlari yalpi ichki mahsulotning 6.4% ini tashkil etib, qariyb 37 trillion soʻmga yetdi [2]. Ushbu investitsiyalar pedagogik texnologiyalarni amaliyotga joriy etish uchun keng imkoniyatlar yaratmoqda, biroq ulardan samarali foydalanish mexanizmlari hali toʻliq ishlab chiqilmagan. Bugungi kunda ta’lim jarayonlarida sodda arifmetik masalalarni oʻrgatishda an’anaviy usullar koʻpincha oʻquvchilarning faolligini va motivatsiyasini oshirishda yetarli samaradorlikni namoyon etmayapti. Bu esa oʻquvchilarning matematikaga boʻlgan qiziqishining pasayishiga, asosiy tushunchalarni oʻzlashtirishda qiyinchiliklarga va pirovardida ularning umumiy akademik koʻrsatkichlariga salbiy ta’sir koʻrsatmoqda [3]. Xalqaro baholash dasturlari, masalan, PISA (The Programme for International Student Assessment) natijalariga koʻra, Oʻzbekiston oʻquvchilarining matematik savodxonlik darajasi oʻrtacha koʻrsatkichlardan pastligicha qolmoqda, bu esa taʼlimda innovatsion yondashuvlarni joriy etish zaruratini koʻrsatadi [4]. Pedagogik texnologiyalar, xususan interfaol metodlar va differensial oʻqitish usullari, ushbu muammolarni hal qilishda muhim rol oʻynashi mumkin, ammo ularning sodda arifmetik masalalarni oʻrgatishdagi samaradorligi va qoʻllash mexanizmlari Oʻzbekiston kontekstida yetarlicha oʻrganilmagan. Mavzuning oʻrganilganlik darajasini tahlil qiladigan boʻlsak, jahon miqyosida koʻplab olimlar pedagogik texnologiyalarning ta’lim jarayoniga ta’sirini chuqur tadqiq etganlar. Misol uchun, Jean Piaget (1936) kognitiv rivojlanish nazariyasi orqali bolalarning fikrlash jarayonlari va masalalarni qanday qabul qilishini izohlab bergan [5]. Lev Vygotsky (1978) esa ijtimoiy-madaniy rivojlanish nazariyasini ishlab chiqib, oʻquvchilarning oʻrganish jarayonida ijtimoiy oʻzaro munosabatlarning muhim rolini taʼkidlagan [6]. Jerome Bruner (1960) ...