KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda startap ekotizimining faol rivojlanishi so'nggi besh yilda kuzatilmoqda, bunda venchur moliyalashtirish hajmi 2020 yildagi 2 million AQSh dollaridan 2023 yilda 50 million AQSh dollariga yetdi [1]. Bu davrda ro'yxatdan o'tgan startaplar soni yiliga o'rtacha 30% ga o'sib, 2023 yil oxiriga kelib 1500 dan oshdi [2]. Global miqyosda esa, startaplar va innovatsion tadbirkorlik iqtisodiy o'sishning asosiy drayverlaridan biriga aylangan. 2023 yilda global venchur sarmoya bozori 340 milliard AQSh dollarini tashkil etgan bo'lib, bu raqam yildan-yilga o'sib bormoqda [3]. AQShda iqtisodiy o'sishning 50% dan ortig'i startaplar tomonidan yaratilgan yangi ish o'rinlari va innovatsiyalar hisobiga to'g'ri keladi [4]. Bunday sharoitda, O'zbekiston uchun startaplarni va innovatsion tadbirkorlikni qo'llab-quvvatlash iqtisodiyotni diversifikatsiya qilish, yuqori qo'shimcha qiymatli mahsulotlar ishlab chiqarish va raqobatbardoshlikni oshirishda strategik ahamiyat kasb etadi. Ushbu mavzu bugungi kunda ayniqsa dolzarbdir, chunki an'anaviy iqtisodiy tarmoqlarning sekinlashuvi va global raqobatning kuchayishi yangi o'sish nuqtalarini izlashni taqozo etmoqda. O'zbekistonda startap ekotizimini rivojlantirish borasida sezilarli qadamlar tashlangan bo'lsa-da, moliyalashtirish manbalarining cheklanganligi, innovatsion infratuzilmaning yetarli darajada rivojlanmaganligi va malakali kadrlar tanqisligi kabi muammolar hal etilmagan holda qolmoqda [5]. Shuningdek, mahalliy startaplarning xalqaro bozorlarga chiqish imkoniyatlari cheklangan bo'lib, bu ularning miqyosini kengaytirishga to'sqinlik qiladi. Ushbu muammolarni tizimli tahlil qilish va ularga yechim topish mamlakatning barqaror iqtisodiy rivojlanishi uchun muhimdir. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro va mahalliy adabiyotlarda o'z aksini topgan. J. Schumpeter (1934) o'zining "Iqtisodiy rivojlanish nazariyasi" asarida innovatsiyani iqtisodiy o'sishning asosiy drayveri sifatida ta'riflab, "yaratuvchi buzilish" kontseptsiyasini ilgari surgan [6]. S. Blank (2012) esa "Yalpi rivojlanish" (Lean Startup) metodologiyasini taklif etib, startaplarning mahsulotni minimal resurslar bilan tezkor sinab ko'rish va takomillashtirish tamoyillarini asoslab bergan [7]. E. Ries (2011) o'zining "The Lean Startup" kitobida Blankning g'oyalarini rivojlantirib, innovatsion tadbirkorlikda tezkor iteratsiya va mijozlar fikr-mulohaz ...