KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-yilda mamlakat sug‘urta bozorining umumiy hajmi 8,9 trillion so‘mga yetgan bo‘lib, bu 2022-yilga nisbatan 28,5% o‘sishni tashkil etadi [1]. Xususan, sug‘urta mukofotlari hajmi 2023-yilda 6,2 trillion so‘mni tashkil qilib, aholi jon boshiga sug‘urta xizmatlari 160 ming so‘mdan oshdi [2]. Shu bilan birga, jahon sug‘urta bozori hajmi 2023-yilda taxminan 6,3 trillion AQSh dollariga yetgan bo‘lib, global iqtisodiyotdagi beqarorlik va turli xavflarning ortishi sharoitida uning ahamiyati yanada ortib bormoqda [3]. Bu ko‘rsatkichlar sug‘urta faoliyatining iqtisodiyotda, ayniqsa, bozor munosabatlariga o‘tayotgan davlatlarda moliyaviy barqarorlikni ta’minlashdagi muhim rolini yaqqol ko‘rsatadi. Ushbu dinamik o‘sish, nafaqat iqtisodiy rivojlanishning ko‘rsatkichi, balki aholi va biznes subyektlarining risklarni boshqarishga bo‘lgan ehtiyojlarining ortib borayotganligidan dalolat beradi. Sug‘urta faoliyati nafaqat iqtisodiy himoya mexanizmi, balki barqaror iqtisodiy o‘sishni ta’minlovchi, investitsion muhitni yaxshilovchi va tadbirkorlik faolligini rag‘batlantiruvchi muhim vosita hisoblanadi. Bugungi kunda jahon miqyosidagi texnologik inqiloblar, iqlim o‘zgarishlari, pandemiyalar va geosiyosiy keskinliklar natijasida yuzaga kelayotgan yangi turdagi risklar an’anaviy sug‘urta mexanizmlarini qayta ko‘rib chiqishni taqozo etmoqda. O‘zbekiston sharoitida sug‘urta bozorining huquqiy-me’yoriy bazasini takomillashtirish, raqamli texnologiyalarni joriy etish, sug‘urta mahsulotlarining diversifikatsiyasini ta’minlash va aholining sug‘urta madaniyatini oshirish kabi masalalar hal etilmagan dolzarb muammolar sirasiga kiradi. Mazkur omillar sug‘urta faoliyatining rivojlanish xususiyatlarini chuqur tadqiq etish va milliy iqtisodiyot ehtiyojlariga mos samarali yechimlarni taklif etish zaruratini kuchaytiradi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi xalqaro va milliy miqyosda turli olimlar tomonidan keng tadqiq qilingan. Xususan, Allan M. Williams (2015) o‘z tadqiqotlarida sug‘urta nazariyasining iqtisodiy rivojlanishga ta’sirini tahlil qilib, risklarni boshqarishda sug‘urtaning rolini asoslab bergan [5]. Kenneth S. Abraham (2017) sug‘urta huquqi va uning amaliy qo‘llanilishi bo‘yicha chuqur izlanishlar olib borib, sug‘urta shartnomalarining huquqiy jihatlarini o‘rgangan [6]. Michael E. Porter (2018) sug‘urta ...