KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda maktabgacha ta'lim tizimida bolalarni tabiat bilan tanishtirishning ahamiyati tobora ortib bormoqda, chunki so'nggi besh yilda maktabgacha ta'lim bilan qamrov darajasi 2017-yildagi 27.7% dan 2023-yilga kelib 74.3% ga yetgan [1]. Bu ko'rsatkich Prezident Shavkat Mirziyoyevning 2017-2021-yillarda O'zbekiston Respublikasini rivojlantirishning beshta ustuvor yo'nalishi bo'yicha Harakatlar strategiyasida belgilangan maqsadlarga erishilganini ko'rsatadi, unda maktabgacha ta'lim muassasalarida bolalarning intellektual, estetik va jismoniy rivojlanishi uchun shart-sharoitlar yaratish asosiy vazifalardan biri etib belgilangan [2]. Tabiat bilan tanishtirish mashg'ulotlari bolalarda ekologik ongni shakllantirish, ularning kognitiv va sensomotor rivojlanishini ta'minlashda fundamental rol o'ynaydi. Ayniqsa, ko'rgazmali metodlar ushbu jarayonda muhim vosita bo'lib xizmat qiladi, chunki ular bolalarga murakkab tushunchalarni osonroq tushunish, atrof-muhitni bevosita his qilish va u bilan o'zaro aloqada bo'lish imkonini beradi. Bugungi kunda ta'lim jarayonida ko'rgazmali metodlarning samaradorligini oshirish masalasi o'ta dolzarb bo'lib qolmoqda. Mavjud ta'lim dasturlarida ko'rgazmali materiallardan foydalanishning umumiy qoidalari belgilangan bo'lsa-da, ularni tabiat bilan tanishtirish mashg'ulotlarining o'ziga xos xususiyatlariga mos holda, interfaol va loyihaviy yondashuvlar bilan integratsiyalash bo'yicha chuqur ilmiy-metodik asoslar yetishmaydi. Bu esa ta'lim muassasalarida pedagoglarning ko'rgazmali metodlardan foydalanish samaradorligini oshirish bo'yicha aniq ko'rsatmalar va amaliy tavsiyalar yetishmasligiga olib kelmoqda. Natijada, mashg'ulotlar ko'pincha an'anaviy, passiv shaklda o'tkazilib, bolalarda tabiatga nisbatan qiziqish va mas'uliyatni to'liq shakllantira olmaydi. Ushbu bo'shliqni to'ldirish, ya'ni ko'rgazmali metodlarni zamonaviy pedagogik texnologiyalar bilan uyg'unlashtirish orqali tabiat bilan tanishtirish mashg'ulotlarining sifatini oshirish dolzarb vazifadir. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro va mahalliy miqyosda turli olimlar tomonidan tadqiq qilingan. Jahon pedagogika va psixologiya fanida ko'rgazmali ta'limning nazariy asoslari va amaliyotiga bag'ishlangan ko'plab ishlar mavjud. Masalan, J. Piaget (1970) o'zining kognitiv rivojlanish nazariyasida bolalarning bilish jarayonida konkret ob'ektlar va vizual tajribalarn ...