KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekistonda maktabgacha taʼlim tizimiga qamrab olingan bolalar soni soʻnggi besh yilda sezilarli darajada oshib, 2023-yil yakunida 75% ga yetdi [1]. Bu koʻrsatkich 2017-yildagi 27.7% dan qariyb uch barobar yuqoridir [1]. Maktabgacha taʼlim sifatini oshirish, bolalarning atroflicha rivojlanishini taʼminlash masalasi Davlat siyosatining ustuvor yoʻnalishlaridan biriga aylangan. Xususan, tabiiy fanlarga, tabiatga boʻlgan qiziqishni erta yoshdan shakllantirish, bolalarda ekologik madaniyatni va atrof-muhitga ehtiyotkor munosabatni tarbiyalash muhim ahamiyat kasb etadi [2]. Tabiat bilan tanishtirish mashgʻulotlarida milliy oʻyinlardan foydalanish, bolalarning yoshiga mos, qiziqarli va interfaol usullar orqali ularning kognitiv, affektiv va psixomotor rivojlanishiga ijobiy taʼsir koʻrsatadi. Ushbu yondashuv bolalarda tabiatshunoslikka nisbatan chuqur qiziqish uygʻotib, ularni kelajakda atrof-muhitni asrashga undaydi [3]. Global miqyosda ham, 2022-yilda ekologik taʼlimga yoʻnaltirilgan loyihalarga 1.2 milliard AQSH dollari miqdorida sarmoya kiritilgan boʻlib, bu 2020-yilga nisbatan 28% ga oʻsishni koʻrsatadi [4]. Ushbu tendensiya tabiatshunoslikka oid taʼlimning dolzarbligini va unga boʻlgan global eʼtiborni tasdiqlaydi. Hozirgi kunda maktabgacha taʼlim muassasalarida tabiat bilan tanishtirish jarayonlarida anʼanaviy usullar ustunlik qilmoqda. Bu esa bolalarning passiv ishtirokiga, maʼlumotlarni yodlab olishga moyillikka va ularda ekologik onglilikning yetarli darajada shakllanmasligiga olib kelmoqda [5]. Milliy oʻyinlar orqali tabiatshunoslikni oʻrgatish boʻyicha tizimli metodologiyalar va amaliy qoʻllanmalar yetishmasligi sezilmoqda. Shu bilan birga, milliy oʻyinlarning tabiat bilan tanishtirish jarayoniga integratsiyalashuvi bolalarning maʼnaviy-axloqiy rivojlanishi, ularda milliy qadriyatlarga hurmat tuygʻusini shakllantirishda ham muhim rol oʻynaydi [6]. Ushbu tadqiqot tabiat bilan tanishtirish mashgʻulotlarida milliy oʻyinlardan foydalanishning pedagogik imkoniyatlarini kengaytirish, bolalarning bilim olish jarayonini yanada samarali va qiziqarli qilish, shu bilan birga ularda ekologik madaniyatni barqaror shakllantirish kabi dolzarb muammolarni hal etishga qaratilgan. Mavzuning oʻrganilganlik darajasi xalqaro va milliy miqyosdagi bir qator tadqiqotlar bilan belgilanadi. Xususan, Jean Piaget (1964) bolalarning kognitiv rivojlanish nazariyasini ish ...