KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda maktabgacha ta'lim muassasalarida tarbiyalanuvchilar soni so'nggi besh yilda qariyb 35% ga oshib, 2023-yil oxiriga kelib 2,2 milliondan ziyodga yetdi [1]. Shu bilan birga, Bolalarni tabiat bilan tanishtirish metodikasi faniga oid metodik qo'llanmalar va o'quv materiallariga bo'lgan talab ham yildan yilga ortib bormoqda, chunki maktabgacha ta'lim muassasalarida ta'lim-tarbiya jarayonini yangi davr talablari asosida tashkil etish zaruriyati yuzaga kelgan [2]. Xususan, Jahon Banki hisobotlariga ko'ra, tabiatga yo'naltirilgan ta'lim dasturlari bolalarning kognitiv va psixomotor rivojlanishiga ijobiy ta'sir ko'rsatib, ularning bilim o'zlashtirish samaradorligini o'rtacha 12-18% ga oshirishi mumkin [3]. Bu holat, ayniqsa, O'zbekistonning boy biokulturaning xilma-xilligi va noyob ekologik sharoitlarini hisobga olgan holda, maktabgacha yoshdagi bolalarni tabiat bilan tanishtirishning innovatsion usullarini joriy etishga alohida e'tibor qaratish zarurligini ko'rsatadi. Hozirgi kunda maktabgacha ta'limda bolalarni tabiat bilan tanishtirish jarayonlarida an'anaviy usullar ustunlik qilmoqda, bu esa bolalarning faolligi va mustaqil izlanishini cheklab qo'yishi mumkin. Mavjud dasturlarda harakatli o'yinlarning tabiatshunoslikka oid bilimlar bilan integratsiyasi yetarli darajada emas, natijada bolalarning tabiatga bo'lgan qiziqishi pasayishi va ularning atrof-muhitga nisbatan mas'uliyat hissi shakllanmay qolishi xavfi mavjud. Ta'lim tizimida STEAM-ta'lim yondashuvlari tobora keng qo'llanilayotgan bo'lsada, ularni tabiatshunoslik va harakatli o'yinlar bilan uyg'unlashtirish bo'yicha amaliy tavsiyalar va metodik qo'llanmalar yetarli darajada ishlab chiqilmagan. Ushbu kurs ishi, ana shunday bo'shliqlarni to'ldirishga qaratilgan bo'lib, tabiat bilan tanishtirish mashg'ulotlarida harakatli o'yinlardan foydalanish orqali bolalarning tabiatshunoslikka oid bilimlarini chuqurlashtirish va ularda ekologik madaniyatni shakllantirishga hissa qo'shishni maqsad qilgan. Bu mavzu O'zbekistonda maktabgacha ta'limni rivojlantirishning milliy strategiyasida belgilangan ustuvor vazifalarga hamohangdir, xususan, "Ilk qadam" Davlat o'quv dasturida belgilangan tabiat bilan tanishtirish sohalarini yanada samaraliroq amalga oshirishga xizmat qiladi [4]. Mavzuning o'rganilganlik darajasi bo'yicha jahon miqyosida ko'plab ilmiy tadqiqotlar olib borilgan. Jean Piaget (1964) bol ...