KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekiston Respublikasi Maktabgacha va maktab ta'limi vazirligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yil holatiga ko'ra respublikamizda maktabgacha ta’lim muassasalariga qamrab olingan bolalar soni 2,2 milliondan oshdi [1], bu umumiy maktabgacha yoshdagi bolalarning 73,3 foizini tashkil etadi [2]. Ushbu raqamlar maktabgacha ta'lim tizimini rivojlantirishga qaratilgan davlat siyosatining samaradorligini ko'rsatadi. Tabiat bilan tanishtirish dasturlari ushbu ta'lim jarayonining ajralmas qismi bo'lib, bolalarning intellektual va shaxsiy rivojlanishida muhim rol o'ynaydi. Biroq, mavjud ta'lim dasturlarida ko'rgazmali metod va usullardan foydalanish darajasi, ularning samaradorligini oshirish bo'yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar yetarli emas, bu esa ta'lim sifatiga salbiy ta'sir ko'rsatishi mumkin. Shu bilan birga, atrof-muhit muammolarining global miqyosda kuchayib borishi, masalan, 2023-yilda dunyo bo'ylab iqlim o'zgarishlari bilan bog'liq tabiiy ofatlar natijasida 400 milliard dollardan ortiq iqtisodiy zarar kuzatilgani [3], bolalarda yoshlikdan ekologik ongni shakllantirish zarurligini yaqqol ko'rsatadi. Hozirgi kunda maktabgacha ta'limda tabiat bilan tanishtirishning ko'rgazmali metod va usullaridan foydalanishda bir qator tizimli muammolar mavjud. Jumladan, ko'rgazmali materiallarning yetishmasligi yoki eskirganligi, pedagoglarning zamonaviy ko'rgazmali texnologiyalardan foydalanish bo'yicha malakasining yetarli emasligi, shuningdek, amaldagi metodikalarning nazariy asoslarini boyitishga bo'lgan ehtiyoj ushbu sohada dolzarb hisoblanadi. 2022-yilda o'tkazilgan pedagoglar so'rovlari shuni ko'rsatadiki, ularning 65% dan ortig'i tabiat bilan tanishtirish darslarida interaktiv va ko'rgazmali vositalarni yetarli darajada ishlata olmasligini ta'kidlagan [4]. Bu holat bolalarning tabiatga bo'lgan qiziqishini pasaytirib, ularda ekologik madaniyatni shakllantirish jarayonini susaytiradi. Mazkur kurs ishi aynan shu bo'shliqlarni to'ldirishga, mavjud muammolarga ilmiy yechim topishga va amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga qaratilgan. Mavzuning o'rganilganlik darajasi tahliliga ko'ra, xalqaro miqyosda ko'plab olimlar ta'limda ko'rgazmali metodlarning ahamiyatini o'rganishgan. Jon Dyui (1916) o'zining "Demokratiya va ta'lim" asarida bolalarning amaliy faoliyat orqali o'rganishini ilgari surgan va ko'rgazmali ta'limning nazariy asoslarini shakllantirgan [5]. Mariya Mont ...