KURS ISHI

KIRISH Tadbirkorlik jamiyat iqtisodiy taraqqiyotining asosiy harakatlantiruvchi kuchlaridan biri boʻlib, yangi ish oʻrinlari yaratish, innovatsiyalarni rivojlantirish va iqtisodiy oʻsishni taʼminlashda muhim rol oʻynaydi. Oʻzbekistonda tadbirkorlik subyektlari soni 2023-yil yakunlari bo‘yicha 580 mingdan oshib, yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 56,5% ga yetdi [1]. Kichik biznes subyektlari mamlakat eksportining qariyb 30% ni tashkil etmoqda va aholining 75% dan ortig‘ini ish bilan taʼminlaydi [2]. Shu bilan birga, 2023-yilda tadbirkorlikka yoʻnaltirilgan investitsiyalar hajmi 2022-yilga nisbatan 18% ga oshib, 15 milliard AQSh dollarini tashkil etdi [3]. Global miqyosda esa, jahon tadbirkorlik kapitali bozori 2023-yilda 4,2 trillion AQSh dollarini tashkil etib, 2030-yilga borib 9,5 trillion AQSh dollariga yetishi prognoz qilinmoqda [4]. Ayniqsa, innovatsion loyihalarga yoʻnaltirilgan venchur kapitali investitsiyalari global miqyosda oʻrtacha yillik 18% oʻsish surʼatiga ega [5]. Bu raqamlar tadbirkorlik va uning moliyaviy asosi boʻlgan tadbirkorlik kapitalining iqtisodiy rivojlanishdagi hal qiluvchi ahamiyatini yaqqol koʻrsatadi. Hozirgi sharoitda tadbirkorlik va tadbirkorlik kapitali masalasi ayniqsa dolzarb boʻlib, bir qator hal etilmagan muammolarni oʻz ichiga oladi. Oʻzbekistonda tadbirkorlik uchun moliyalashtirish manbalarining cheklanganligi, xususan, innovatsion va yuqori riskli loyihalar uchun venchur kapitalining yetishmasligi sezilarli boʻlib turibdi [6]. Kichik va oʻrta biznes subyektlarining bank kreditlariga kirish imkoniyatlari cheklanganligi, garov talablarining yuqoriligi va byurokratik toʻsiqlar tadbirkorlik faoliyatini rivojlantirishga toʻsqinlik qilmoqda [7]. Shuningdek, tadbirkorlik kapitalini jalb qilishda huquqiy baza va investitsiya muhitini yanada takomillashtirish zarurati mavjud [8]. Innovatsiyalar va zamonaviy texnologiyalarga asoslangan biznes modellarini moliyalashtirish mexanizmlarini yaratish, ayniqsa, startaplarni qoʻllab-quvvatlash tizimini mustahkamlash, mamlakat iqtisodiyotining barqaror oʻsishini taʼminlash uchun muhim strategik vazifadir [9]. Ushbu muammolarni chuqur tahlil qilish va ularning yechimlarini topish ushbu kurs ishi doirasida koʻrib chiqiladi. Tadbirkorlik va tadbirkorlik kapitali masalalari boʻyicha jahon iqtisodiyotida koʻplab tadqiqotlar olib borilgan. Jozef Shumpeter (1934) tadbirkorlikni iqtisodiy rivojlan ...