KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Xalq taʼlimi vazirligi maʼlumotlariga ko‘ra, 2023-2024 o‘quv yilida umumtaʼlim maktablaridagi matematika darslarining samaradorligi bo‘yicha o‘tkazilgan monitoring natijalari shuni ko‘rsatdiki, o‘quvchilarning PISA (Programme for International Student Assessment) testlaridagi o‘rtacha ballari xalqaro ko‘rsatkichlardan 15-20% past bo‘lishiga qaramay, 2022 yilga nisbatan 2.5% ijobiy o‘sish kuzatilgan [1]. Global miqyosda, sunʼiy intellekt va maʼlumotlar ilm-fani sohasi mutaxassislariga bo‘lgan talabning 2028 yilga borib 40% ga oshishi prognoz qilinmoqda, bu esa matematika fanini o‘qitish sifatiga yanada katta eʼtibor qaratishni talab qiladi [2]. Shu bilan birga, 2023 yilda O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining tegishli farmoni bilan "Matematika fanini rivojlantirish va o‘qitish tizimini takomillashtirish chora-tadbirlari to‘g‘risida"gi qaror qabul qilinib, matematika taʼlimiga qaratilgan davlat investitsiyalari hajmi 2022 yilga nisbatan 1.8 barobar oshirilganligi, bu esa umumiy byudjetning taʼlim sohasi uchun ajratilgan qismining 7% ini tashkil etganligi, sohaga berilayotgan yuksak ahamiyatni ko‘rsatadi [3]. Yuqoridagi raqamlar matematika taʼlimi sifati va uning darslarini tashkil etish shakllari hamda o‘qituvchilarning kasbiy tayyorgarligi masalasi nafaqat nazariy, balki amaliy jihatdan ham dolzarb ekanligini taʼkidlaydi. Bugungi kunda taʼlim tizimida o‘quvchilarning tanqidiy fikrlash, muammolarni yechish va kreativ yondashuv ko‘nikmalarini rivojlantirish zarurati ortmoqda, ammo matematika darslarining anʼanaviy shakllari bu talablarni to‘liq qondira olmayapti [4]. Ko‘pgina maktablarda o‘qituvchilarning darsga tayyorlanish sistemasi eskirgan metodologiyalarga asoslangan bo‘lib, zamonaviy pedagogik texnologiyalar va interfaol metodlardan foydalanish darajasi pastligicha qolmoqda, bu esa o‘quvchilarning fanga bo‘lgan qiziqishini pasaytirib, ularning bilim darajasiga salbiy taʼsir ko‘rsatmoqda [5]. Shuningdek, xalqaro baholash dasturlari (masalan, PISA) natijalari O‘zbekistondagi matematika taʼlimining ayrim jihatlari bo‘yicha kamchiliklarni ko‘rsatib, bu yo‘nalishda chuqur ilmiy tadqiqotlar o‘tkazish va amaliy takliflar ishlab chiqish zaruratini keltirib chiqarmoqda. Matematika taʼlimi metodikasi va darslarni tashkil etish masalalari jahon miqyosida ko‘plab yetakchi olimlar tomonidan keng o‘rganilgan. Masalan, D. Tall (1991) ...