KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi ma’lumotlariga ko‘ra, 2023-2024 o‘quv yilida boshlang‘ich ta’lim muassasalarida tahsil olayotgan o‘quvchilar soni 4,5 milliondan oshgan [1]. Ushbu raqam mamlakat ta’lim tizimida boshlang‘ich bosqichning ulkan salohiyatga ega ekanligini, yosh avlodni har tomonlama kamol toptirishda fundamental rol o‘ynashini ko‘rsatadi. So‘nggi yillarda globallashuv jarayonlarining kuchayishi va axborot texnologiyalarining jadal rivojlanishi natijasida yoshlar ongiga turli madaniy oqimlar kirib kelmoqda. Jahon miqyosida, UNESCO tadqiqotlariga ko‘ra, bolalar va yoshlarning milliy o‘zlikni anglash darajasi so‘nggi o‘n yillikda o‘rtacha 15% ga pasaygan [2]. Bu holat milliy urf-odatlar va qadriyatlarning tarbiya jarayonidagi ahamiyatini yanada oshirib, ulardan samarali foydalanish dolzarb vazifa ekanligini anglatadi. Prezident Shavkat Mirziyoyevning ta’lim sohasidagi islohotlarga qaratilgan Farmon va Qarorlarida ham milliy qadriyatlarni yoshlar qalbiga singdirish masalasi ustuvor yo‘nalishlardan biri sifatida belgilangan [3]. Bugungi kunda boshlang‘ich ta’lim bosqichida o‘quvchilarni milliy urf-odatlar ruhida tarbiyalashda bir qator tizimli muammolar mavjud. Xususan, o‘quv dasturlarida milliy urf-odatlarni interaktiv va tizimli ravishda singdirish mexanizmlari yetarli darajada takomillashtirilmagan. Pedagoglarning bu yo‘nalishdagi kompetentlik darajasini oshirish, zamonaviy pedagogik texnologiyalar yordamida milliy qadriyatlarni o‘quvchilarga yetkazish usullarini ishlab chiqish zarurati sezilmoqda. O‘zbekistonda o‘tkazilgan sotsiologik so‘rovlarga ko‘ra, boshlang‘ich sinf o‘quvchilarining 30% dan ortig‘i ba’zi milliy urf-odatlar va marosimlarning mohiyatini to‘liq tushunmaydi [4]. Bu holat, avvalo, oila va ta’lim muassasalarida milliy qadriyatlarni targ‘ib qilishdagi uzviylikning yetishmasligidan dalolat beradi. Mazkur kurs ishi aynan shu bo‘shliqlarni to‘ldirish, tarbiya jarayonida milliy urf-odatlardan foydalanishning ilmiy asoslangan metodologiyasini takomillashtirishga qaratilgan bo‘lib, kelajak avlodni milliy ruhda tarbiyalash uchun amaliy tavsiyalar ishlab chiqishni maqsad qilgan. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi tahliliga ko‘ra, xalqaro miqyosda bu borada qator tadqiqotlar olib borilgan. Amerikaning Garvard universiteti professori K.Geertz (1973) o‘zining "Madaniyatlar talqini" asarida milliy urf-odatlar va ramzlar ...