KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekiston Respublikasida 2023-yilda mehnat resurslarining umumiy soni 19,7 million kishini tashkil etib, bu koʻrsatkich 2022-yilga nisbatan 1,2% ga oʻsganligi qayd etildi [1]. Xususan, sanoat va xizmat ko'rsatish sohalarida xodimlar sonining barqaror oʻsishi kuzatilmoqda, masalan, axborot texnologiyalari sohasida so'nggi besh yilda bandlik 25% ga o'sgan [2]. Biroq, xodimlarning ish rejimiga rioya etishini nazorat qilish, ish vaqti samaradorligini oshirish va resurslardan oqilona foydalanish bo'yicha anʼanaviy usullar koʻpincha samarasiz bo'lib qolmoqda. Global miqyosda ish vaqtini avtomatlashtirilgan nazorat qilish tizimlari bozori 2023-yilda 4,5 milliard dollarni tashkil etgan bo‘lib, bu ko‘rsatkich yillik o‘rtacha 12,5% o‘sish sur'ati bilan 2030-yilga borib 9,8 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [3]. O‘zbekiston kompaniyalari ushbu global tendensiyalardan ortda qolmasligi va raqamli transformatsiya jarayonlarida innovatsion yechimlarni joriy etishi zarur. Bugungi shiddatli raqobat va globallashuv sharoitida tashkilotlarning samaradorligi bevosita xodimlar mehnat faoliyatini ratsional tashkil etish va nazorat qilish bilan bog'liq. Ish rejimini nazorat qiluvchi tizimlarning joriy etilishi nafaqat mehnat intizomini mustahkamlashga, balki xodimlarning ishga o'z vaqtida kelishi, ketishi, tanaffus vaqtlarini aniq qayd etish orqali umumiy ish vaqti hisobini shaffoflashtirishga xizmat qiladi. Mavjud anʼanaviy nazorat usullari, masalan, qo‘lda qayd etish yoki eskirgan dasturiy taʼminotlardan foydalanish, ko‘pincha xatolar, inson omili taʼsiri va maʼlumotlarni qayta ishlashda kechikishlarga olib keladi. Bu esa tashkilotlarda yo‘qotilgan ish vaqti, kamaygan mehnat samaradorligi va xarajatlarning oshishiga olib kelishi mumkin. Shu sababli, algoritmik tillar va dasturlash imkoniyatlaridan foydalangan holda, xodimlarning ish rejimini avtomatlashtirilgan tarzda nazorat qiluvchi tizimni ishlab chiqish va amaliyotga tatbiq etish dolzarb ilmiy va amaliy ahamiyat kasb etadi. Mavzuning oʻrganilganlik darajasi boʻyicha, xalqaro miqyosda ish rejimini nazorat qiluvchi tizimlarni yaratish va optimallashtirish boʻyicha bir qator ilmiy tadqiqotlar oʻtkazilgan. Masalan, X.Y. Smit (2018) o'z tadqiqotida biometrik ma'lumotlar asosida ishga kirish-chiqish tizimlarining xavfsizligi va samaradorligini isbotlagan, shuningdek, bunday tizimlarning xodimlarning ish faol ...