KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonning tashqi iqtisodiy faoliyati (TIF) va xalqaro savdo nazariyasini o'rganish bugungi globallashgan iqtisodiyot sharoitida strategik ahamiyat kasb etadi. O'zbekiston Respublikasi Davlat statistika qo'mitasi ma'lumotlariga ko'ra, mamlakatning tashqi savdo aylanmasi 2023-yilda 62,6 milliard dollarni tashkil etdi, bu 2022-yilga nisbatan 16,1% ga o'sishni anglatadi [1]. Xususan, eksport hajmi 24,6 milliard dollarga yetib, 23,8% o'sishni, import esa 38 milliard dollarni tashkil qilib, 11,5% o'sishni ko'rsatdi [1]. Ushbu dinamika mamlakatning jahon iqtisodiyotiga integratsiyalashuvi jadallashayotganidan dalolat beradi va xalqaro bozorlarda raqobatbardoshlikni oshirish, eksport diversifikatsiyasini ta'minlash va global qiymat zanjirlariga (GVZ) samarali integratsiyalashuvga bo'lgan ehtiyojni kuchaytiradi. Ayni paytda, O'zbekistonning eksport tarkibida xomashyo ulushining yuqoriligi va savdo balansidagi salbiy farq ushbu sohada chuqur tahlil va islohotlar zarurligini taqozo etadi. Tashqi iqtisodiy faoliyat va xalqaro savdo nazariyasi mamlakatning barqaror iqtisodiy o'sishini ta'minlashda fundamental rol o'ynaydi. Bugungi kunda xalqaro savdo munosabatlari, proteksionistik choralar, logistika muammolari va global iqtisodiy beqarorlik sharoitida yangi nazariy va amaliy yondashuvlarni talab qiladi. Mamlakatning jahon bozorlarida o'z mavqeini mustahkamlash, yuqori qo'shilgan qiymatli mahsulotlar eksportini kengaytirish, shuningdek, investitsiyalarni jalb qilish bo'yicha strategiyalarni ishlab chiqishda tashqi iqtisodiy siyosatning ilmiy asoslanganligi muhimdir. Shu sababli, ushbu kurs ishi O'zbekistonning tashqi iqtisodiy faoliyatini takomillashtirishning nazariy asoslarini va amaliy yechimlarini chuqur tahlil qilish orqali, mamlakatning xalqaro iqtisodiy munosabatlardagi samaradorligini oshirishga qaratilgan dolzarb muammolarni hal qilishga qaratilgan. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro iqtisodiy adabiyotlarda keng yoritilgan. Devid Rikardo (1817) o'zining "Soliqqa tortish prinsiplari" asarida qiyosiy ustunlik nazariyasini ishlab chiqib, mamlakatlar o'zaro savdodan foyda olishini ilmiy asoslab berdi [2]. Eliot Ohlin (1933) va Bertil Heckscher (1949) tomonidan ishlab chiqilgan Heksker-Olin modeli esa savdoning omillar nisbati, ya'ni mamlakatlarning ishlab chiqarish omillari (kapital, mehnat, yer) bilan ta'minlanganligi farqlariga asoslanishini ...