KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasining tashqi iqtisodiy faoliyati (TIF) so‘nggi yillarda sezilarli o‘zgarishlarga duch keldi. Xususan, 2023-yilda mamlakatning umumiy tashqi savdo aylanmasi 62,6 milliard AQSh dollarini tashkil etib, 2022-yilga nisbatan 10,7% ga o‘sdi. Eksport hajmi 24,5 milliard dollarni tashkil qilib, o‘sish sur’ati 23,8% ni ko‘rsatdi, import esa 38,1 milliard dollarga yetib, 4,6% ga o‘sdi [1]. Bu raqamlar mamlakat iqtisodiyotining jahon savdo tizimiga chuqur integratsiyalashuvini, shuningdek, davlatning iqtisodiy islohotlar doirasida TIFni liberallashtirish va diversifikatsiya qilish borasidagi sa’y-harakatlari samarasini aks ettiradi. Tashqi savdo balansidagi salbiy farq 13,6 milliard dollarni tashkil etsa-da, oltin eksporti va xizmatlar eksportidagi sezilarli o‘sish tashqi iqtisodiy barqarorlikni ta’minlashga xizmat qilmoqda [2]. Biroq, global iqtisodiy beqarorlik, savdo urushlari, proteksionistik choralar va logistika zanjirlaridagi uzilishlar sharoitida TIFni samarali tartibga solish va rivojlantirishga qaratilgan davlat siyosati strategik ahamiyat kasb etmoqda. Bugungi kunda, global raqobatning kuchayishi va raqamli transformatsiyaning tezlashishi davlatning tashqi iqtisodiy faoliyatdagi rolini yanada murakkablashtirmoqda. Iqtisodiyotni modernizatsiya qilish, eksport diversifikatsiyasini ta’minlash, tovar va xizmatlar geografiyasini kengaytirish, shuningdek, innovatsion texnologiyalarni jalb qilish O‘zbekiston uchun ustuvor vazifalardan hisoblanadi. Tashqi iqtisodiy munosabatlarda davlatning proaktiv pozitsiyasi, jumladan, bojxona tariflari, subsidiyalar, nodump savdosi qoidalarini qo‘llash, investitsiya muhitini yaxshilash va erkin iqtisodiy zonalarni rivojlantirish orqali mamlakatning jahon iqtisodiyotidagi mavqeini mustahkamlash zaruriyati yuzaga kelmoqda [3]. Bu esa TIFni tartibga solish mexanizmlarini doimiy ravishda takomillashtirish, mavjud muammolarni aniqlash va ularni bartaraf etishga qaratilgan kompleks yechimlarni ishlab chiqishni talab qiladi. Shuningdek, xalqaro savdo tashkilotlari bilan hamkorlikni kengaytirish va global qiymat zanjirlariga integratsiyalashish orqali qo‘shilgan qiymat zanjiridagi O‘zbekistonning o‘rnini mustahkamlash dolzarb vazifadir [4]. Tashqi iqtisodiy faoliyatni tartibga solish va rivojlantirishda davlatning roli mavzusi jahon iqtisodiyot nazariyasida keng muhokama qilingan. Adam Smit o‘zining “Xalq ...