KURS ISHI

KIRISH 2023-yil ma’lumotlariga ko‘ra, O‘zbekiston Respublikasida matematika va aniq fanlar yo‘nalishidagi oliy ta’lim muassasalariga kirish ko‘rsatkichlari so‘nggi besh yilda o‘rtacha 12% ga oshgan bo‘lsa-da [1], talabalarning algebra, xususan, tenglamalar sistemasi kabi murakkab mavzularni o‘zlashtirish darajasi talab darajasida emasligi kuzatilmoqda. Xalqaro PISA (Programme for International Student Assessment) dasturi doirasidagi so‘nggi tadqiqotlar natijalariga ko‘ra, O‘zbekiston maktab o‘quvchilarining matematik savodxonlik darajasi o‘rtacha ko‘rsatkichdan 15% past [2]. Bu natijalar o‘qitish jarayonida samarali metodologiyalarga bo‘lgan ehtiyojni, ayniqsa, o‘quvchilarni faol fikrlashga undovchi muammoli vaziyatlar yaratish usullarining dolzarbligini yaqqol ko‘rsatib turibdi. Matematika o‘qitish metodikasi sohasidagi yangi yondashuvlar ta’lim sifatini oshirish, o‘quvchilarda tanqidiy fikrlash va muammolarni yechish ko‘nikmalarini shakllantirishda muhim ahamiyat kasb etadi [3]. Tenglamalar sistemasi matematikaning fundamental bo‘limlaridan biri bo‘lib, uning samarali o‘qitilishi o‘quvchilarning analitik fikrlash qobiliyatini, mantiqiy bog‘lanishlarni tushunish va murakkab masalalarni yechish ko‘nikmalarini rivojlantirishda markaziy o‘rin tutadi. Biroq, an’anaviy o‘qitish usullari ko‘pincha ushbu mavzuni quruq va nazariy shaklda taqdim etib, o‘quvchilarning motivatsiyasini pasaytirmoqda. Bugungi kunda ta’lim jarayonini jonlantirish, o‘quvchilarni faol ishtirok etishga undash va ularda kreativlikni rivojlantirish zarurati tobora ortib bormoqda. Muammoli vaziyatlar yaratish orqali o‘quvchilarni qiyinchiliklarni yengib o‘tishga undash, ularda mustaqil izlanish, taxmin qilish va yechim topish ko‘nikmalarini shakllantirish zamonaviy pedagogikaning asosiy talablaridan hisoblanadi. Shuningdek, mazkur yondashuv o‘quvchilarning matematikaning amaliy ahamiyatini tushunishlariga yordam beradi va ularni kelajakda muhandislik, iqtisodiyot va IT kabi sohalarda muvaffaqiyatga erishishlariga zamin yaratadi [5]. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha jahon miqyosida ko‘plab olimlar samarali ta’lim metodlarini tadqiq etganlar. Amerikalik pedagog J. Bruner (1960) konstruktivistik ta’lim nazariyasini ishlab chiqdi, unga ko‘ra o‘quvchi bilimlarni o‘zi faol ravishda "qurishi" kerak, bu esa muammoli vaziyatlar orqali bilim olish jarayonini rag‘batlantiradi [6]. L. Vygotsk ...