KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda STEM (Fan, Texnologiya, Muhandislik, Matematika) yo'nalishlarida oliy ma'lumotli mutaxassislarga bo'lgan talab so'nggi besh yilda o'rtacha 18% ga o'sgan [1], bu esa ta'lim tizimi oldiga fundamental fanlarni, xususan, matematikani chuqur o'qitish zaruriyatini qo'ymoqda. Xususan, O'zR Oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi (2023) ma'lumotlariga ko'ra, 2022/2023 o'quv yilida texnik va muhandislik fakultetlariga qabul qilingan talabalarning 30% ga yaqini geometrik tasavvur va fazoviy fikrlash ko'nikmalarini rivojlantirishda qo'shimcha yordamga muhtoj ekanligi aniqlangan [2]. Global miqyosda, Jahon Bankining (2023) "Ta'limning kelajagi" hisobotiga ko'ra, raqamli iqtisodiyotda muvaffaqiyatga erishish uchun zarur bo'lgan "21-asr ko'nikmalari" tarkibida mantiqiy fikrlash va muammolarni yechish salohiyati yetakchi o'rinlarda qayd etilgan bo'lib, bu ko'rsatkich global ishchi kuchining 65% i uchun dolzarb hisoblanadi [3]. Ushbu ko'nikmalarni shakllantirishda, tsirkul va chizg'ich yordamida geometrik yasashlar singari an'anaviy, ammo fundamental usullar beqiyos ahamiyatga ega. Ushbu mavzuning dolzarbligi, zamonaviy ta'lim kontekstida geometriya fanini o'qitishda yuzaga kelayotgan bir qator muammolar va yangi talablar bilan izohlanadi. An'anaviy usullarning zamonaviy texnologiyalar (masalan, Dinamik Geometriya Dasturiy Ta'minotlari) bilan integratsiyalashuvi jarayonida, talabalarning fundamental tushunchalarni o'zlashtirish darajasi va amaliy ko'nikmalarni egallash sifati bo'yicha yechilmagan masalalar mavjud [4]. Xususan, ko'plab o'quv dasturlarida tsirkul va chizg'ich yordamida yasashlarga oid mavzularga yetarli e'tibor berilmayapti yoki ular faqat nazariy jihatdan o'rganilib, amaliy qo'llanilish doirasi cheklangan holatlarda qolmoqda. Bu esa, talabalarning fazoviy tasavvurini, mantiqiy fikrlash va konstruktiv ijodkorlik qobiliyatlarini to'laqonli rivojlantirishga to'siq bo'lib, keyinchalik muhandislik, arxitektura va IT sohalarida amaliy muammolarni yechishda qiyinchiliklarga olib kelishi mumkin [5]. Mavjud adabiyotlarda, ushbu yasashlarning analitik geometriya bilan bog'liqligi va ularning konstruktiv sonlar nazariyasi orqali chuqur tahlili bo'yicha o'zbek tilidagi resurslar cheklanganligi ham mazkur mavzuni chuqurroq o'rganish zaruriyatini oshiradi [6]. Tsirkul va chizg'ich yordamida geometrik yasashlar tarixi Evklid davridan boshlanib, ...