KURS ISHI

KIRISH Makroiqtisodiy muvozanatni ta'minlash har qanday mamlakatning barqaror iqtisodiy o'sish strategiyasining asosiy ustunlaridan biri hisoblanadi. O'zbekistonda yalpi ichki mahsulot (YaIM) o'sish sur'atlari so'nggi yillarda sezilarli darajada, ya'ni 2023-yilda 6% ni tashkil etdi [1]. Bu ko'rsatkich Markaziy Osiyo mintaqasi bo'yicha eng yuqori natijalardan biri hisoblanadi. Biroq, inflatsiya darajasi hali ham nisbatan yuqori bo'lib, 2023-yil yakuni bo'yicha 8.8% ni tashkil etdi [2], bu esa aholining xarid qobiliyatiga salbiy ta'sir ko'rsatmoqda. Shu bilan birga, ishsizlik darajasi 2023-yilda 8.1% atrofida saqlanib qolmoqda [3], bu esa mehnat bozorida ma'lum bir keskinlik mavjudligidan dalolat beradi. Ushbu makroiqtisodiy ko'rsatkichlarning o'zaro muvozanatini ta'minlash, iqtisodiy o'sishni barqaror qilish va aholi farovonligini oshirish bugungi kunda O'zbekiston iqtisodiy siyosatining ustuvor yo'nalishlaridan biridir [4]. Umumiy makroiqtisodiy muvozanatning ta'minlanishi barqaror iqtisodiy o'sish, aholi bandligini oshirish va inflatsiya bosimini kamaytirish orqali mamlakatning global iqtisodiy tizimdagi raqobatbardoshligini oshirishga xizmat qiladi. Mavjud makroiqtisodiy muvozanatning buzilishi, masalan, yuqori inflatsiya va ishsizlikning birgalikda kuzatilishi (stagflatsiya), iqtisodiyotni jiddiy inqirozga olib kelishi mumkin. Shu boisdan, pul-kredit, fiskal va valyuta siyosatlarini samarali uyg'unlashtirish orqali makroiqtisodiy barqarorlikni ta'minlash mexanizmlarini chuqur o'rganish, mavjud muammolarga yechim topish va yangi samarali siyosat vositalarini ishlab chiqish dolzarb ilmiy va amaliy ahamiyat kasb etadi. Bu, ayniqsa, bozor islohotlari davrida iqtisodiyotni modernizatsiya qilish va diversifikatsiya qilish maqsadida faol harakat qilayotgan O'zbekiston uchun muhimdir. Makroiqtisodiy muvozanat va iqtisodiy o'sish masalalari jahon iqtisodiyotining eng fundamental muammolaridan biri bo'lib, ko'plab atoqli iqtisodchilarning ilmiy tadqiqotlari predmeti hisoblanadi. Jon Meynard Keyns (John Maynard Keynes) o'zining "Ish bilan ta'minlash, foiz va pulning umumiy nazariyasi" asarida [5] umumiy talabning iqtisodiy muvozanat va bandlik darajasini belgilashdagi hal qiluvchi rolini asoslab berdi. Robert Solou (Robert Solow) o'zining ekzogen o'sish modelida [6] texnologik taraqqiyotning iqtisodiy o'sishning asosiy omili ekanligini ko'rsatdi va uzoq muddatli ...