KURS ISHI

KIRISH Oʻzbekiston Respublikasi Markaziy banki maʼlumotlariga koʻra, 2023-yilda mamlakatda yillik inflyatsiya darajasi 9.2% ni tashkil etdi [1], bu global iqtisodiy notinchliklar va ichki bozor omillari bilan bogʻliq holda maqsadli koʻrsatkichlardan yuqoriroq boʻlib, aholining xarid qobiliyatiga bevosita taʼsir koʻrsatmoqda. Shu bilan birga, iqtisodiy o'sish sur'atlari 6% dan oshdi [2], bu esa makroiqtisodiy barqarorlikni ta'minlash va yuqori inflyatsiya bosimini jilovlashda pul-kredit siyosatining o'ta muhim rolini namoyish etadi. Xalqaro Valyuta Jamg'armasi (XVJ) ning prognozlariga ko'ra, global iqtisodiyotda noaniqliklar saqlanib qolayotgan bir sharoitda, rivojlanayotgan mamlakatlarning, jumladan, O'zbekistonning pul-kredit siyosati iqtisodiy barqarorlikni saqlashda hal qiluvchi ahamiyatga ega bo'lib qolmoqda [3]. Pul-kredit siyosati iqtisodiyotni boshqarishning eng muhim vositalaridan biri sifatida iqtisodiy o'sishni rag'batlantirish, inflyatsiyani jilovlash, bandlikni ta'minlash va to'lov balansini barqarorlashtirishda fundamental rol o'ynaydi. Bugungi kunda Oʻzbekiston iqtisodiyoti chuqur modernizatsiya va liberallashtirish jarayonlarini boshidan kechirayotgan bir paytda, pul-kredit siyosatini samarali shakllantirish va amalga oshirish mexanizmlarini doimiy ravishda takomillashtirib borish zarurati dolzarb. Mamlakatdagi barqaror iqtisodiy o'sish sur'atlari va bozor islohotlari sharoitida, pul-kredit siyosatining asosiy yo'nalishlari va vositalari qanday qilib yanada samaraliroq qo'llanilishi mumkinligi, inflyatsiyani maqsadli darajada ushlab turish va moliyaviy barqarorlikni ta'minlash bo'yicha hal etilmagan qator muammolar mavjud. Xususan, pul-kredit uzatish mexanizmlarining samaradorligini oshirish, moliyaviy bozorlarni yanada chuqurlashtirish va tashqi shoklarga qarshi immunitetni mustahkamlash masalalari alohida e'tibor talab qiladi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi jahon iqtisodiy nazariyasida keng yoritilgan bo'lib, pul-kredit siyosati konsepsiyasi turli iqtisodiy maktablar tomonidan har xil yondashuvlar asosida rivojlantirilgan. Jorj Keyns (Keynes, J.M.) o'zining "Bandlik, foiz va pulning umumiy nazariyasi" asarida pul siyosatining talabni boshqarishdagi rolini yoritib, investitsiyalar va yalpi talabga ta'sirini ko'rsatgan [4]. Milton Fridmen (Friedman, M.) esa monetarizm nazariyasini ilgari surib, pul massasining inflyatsiya va iqtisodiy o' ...