KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida matematika ta'limini rivojlantirishga qaratilgan e'tibor bugungi kunda sezilarli darajada oshmoqda, xususan, maktab va oliy ta'lim muassasalarida geometriya fanining o'qitish metodikasini takomillashtirish dolzarb vazifalardan biridir. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2020-yil 7-maydagi "Matematika sohasidagi ta'lim sifatini oshirish va ilmiy tadqiqotlarni yanada rivojlantirish chora-tadbirlari to'g'risida"gi PF-5991-sonli Farmoniga binoan, matematik ta'limning barcha bosqichlarida zamonaviy yondashuvlarni joriy etish, jumladan, vektorlar nazariyasining amaliy tatbiqlariga alohida urg'u berish ko'zda tutilgan. Bu sohadagi o'zgarishlar natijasida, 2023-yilda matematika fanlari bo'yicha Respublika olimpiadalarida vektorlar mavzusiga oid murakkab masalalarning ulushi 35% ga yetdi [O'zbekiston Respublikasi Oliy ta'lim, fan va innovatsiyalar vazirligi, 2023]. Shuningdek, xalqaro PISA tadqiqotlarida O'zbekistonlik o'quvchilarning fazoviy tasavvur va analitik fikrlash ko'nikmalarini rivojlantirish zarurati qayd etilgan bo'lib, bu borada vektorlarning geometriyadagi tatbiqlarini chuqur o'rganish muhim ahamiyat kasb etadi. Bu jihatlar mazkur kurs ishining dolzarbligini yanada oshiradi. Hozirgi kunda geometriya fanini o'qitishda vektorlar nazariyasidan foydalanish amaliy va nazariy masalalarni yechishda katta imkoniyatlar yaratadi. Biroq, ta'lim jarayonida vektorlarning elementar geometriyadagi turli tatbiqlarini tizimli ravishda yoritish, ularni real hayot muammolarini hal qilishda qo'llash ko'nikmalarini shakllantirish bo'yicha metodik yondashuvlar yetarli darajada ishlab chiqilmagan. O'quvchilarning mavhum tushunchalar bilan ishlashdagi qiyinchiliklari, shuningdek, geometrik masalalarni faqat an'anaviy usullarda yechishga moyilligi vektorlarning keng imkoniyatlaridan to'liq foydalanishga to'sqinlik qilmoqda. Natijada, o'quvchilar fazoviy tasavvur, analitik fikrlash va muammolarni ijodiy yechish ko'nikmalarini yetarli darajada rivojlantira olmayaptilar, bu esa keyingi bosqichlarda muhandislik, fizika, informatika kabi fanlarda muvaffaqiyatga erishishda to'siq bo'lmoqda. Mavzuning o'rganilganlik darajasi tahliliga ko'ra, vektorlar nazariyasi va ularning geometriyadagi tatbiqlari jahon miqyosida ko'plab olimlar tomonidan tadqiq qilingan. Masalan, Richard Courant va Herbert Robbins o'zlarining "What is Mathematics?" asarida [ ...