KURS ISHI

KIRISH Global ta'lim texnologiyalari (EdTech) bozori 2023-yilda 297,4 milliard dollarni tashkil etib, 2030-yilga kelib 890,4 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda, bu esa yillik o'rtacha 17,6% o'sish sur'atini anglatadi [1]. Ushbu o'sishda virtual dasturlar, xususan, virtual reallik (VR) va kengaytirilgan reallik (AR) texnologiyalari muhim o'rin tutadi. O'zbekistonda raqamli ta'lim platformalaridan foydalanuvchilar soni 2023-yilda 3,5 milliondan oshdi, bu umumiy talabalarning qariyb 45% ini tashkil etadi [2]. Ta'lim jarayoniga virtual dasturlarni integratsiya qilish bo'yicha mahalliy loyihalarga ajratilgan investitsiyalar 2022-yildan 2023-yilga qadar 28% ga oshib, 15 million dollarga yetdi [3]. Xalqaro ta'lim tadqiqotlariga ko'ra, virtual simulyatsiyalar o'quv samaradorligini an'anaviy usullarga nisbatan 20-30% ga oshirishi mumkin, ayniqsa amaliy ko'nikmalar talab etiladigan fanlarda [4]. Bu raqamlar virtual dasturlarning ta'lim sohasidagi ulkan salohiyatini va ushbu mavzuning dolzarbligini yaqqol ko'rsatib turibdi. Bugungi kunda ta'lim tizimida virtual dasturlardan foydalanish shunchaki texnologik yangilik emas, balki sifatli, amaliy va immersiv ta'limni ta'minlashning muhim vositasidir. An'anaviy o'qitish usullari ba'zan talabalarning passiv tinglovchi bo'lib qolishiga olib kelishi, murakkab mavzularni tushunishda vizuallashtirish va amaliyotning yetishmasligi muammosini keltirib chiqarishi mumkin. Xususan, O'zbekiston ta'limida virtual dasturlardan foydalanishning tizimli strategiyasi, kadrlar tayyorlash mexanizmi va moliyalashtirish modellari borasida jiddiy bo'shliqlar mavjud. O'quv dasturlariga virtual dasturlarni integratsiyalash bo'yicha yagona metodologik qo'llanmalarning yo'qligi, o'qituvchilarning yetarli darajada malakaga ega emasligi va tegishli texnik infratuzilmaning cheklanganligi bu yo'nalishdagi asosiy muammolardir. Virtual dasturlardan foydalanish orqali talabalarning kognitiv yukini optimallashtirish, ularning motivatsiyasini oshirish va o'quv jarayonini gamifikatsiya qilish orqali o'quv samaradorligini sezilarli darajada yaxshilash mumkinligi isbotlangan, ammo bu imkoniyatlar O'zbekiston kontekstida hali to'liq o'rganilmagan va tatbiq etilmagan. Virtual dasturlar va ularning ta'limdagi tatbiqi global miqyosda ko'plab olimlar tomonidan chuqur o'rganilgan. Jeron Bruner (1966) "Konstruktivizm" nazariyasini ishlab chiqqan bo'lib, u ...