KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasida axborot-kommunikatsiya texnologiyalari (AKT) sohasining rivojlanishi so‘nggi yillarda sezilarli sur’atlarda kuzatilmoqda. Xususan, 2023-yil yakunlari bo‘yicha O‘zbekistonda raqamli iqtisodiyot hajmi 1,2 milliard AQSH dollariga yetdi, bu so‘nggi besh yilda o‘rtacha yillik 20% o‘sishni ko‘rsatadi [1]. Shuningdek, AKT mahsulot va xizmatlari eksporti 2023-yilda 340 million dollardan oshib, o‘tgan yilga nisbatan 2,5 barobar o‘sdi [2]. Bu raqamlar mamlakatda raqamli ko‘nikmalarga ega bo‘lgan mutaxassislarga bo‘lgan talabning keskin ortib borayotganini ko‘rsatadi. Jahon miqyosida esa virtual va kengaytirilgan reallik (VR/AR) texnologiyalari ta’lim bozorining hajmi 2023-yilda 24,1 milliard AQSH dollarini tashkil etib, 2030-yilga borib 140 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda, bu yillik o‘rtacha 24,5% o‘sishni anglatadi [3]. Ushbu dinamik o‘sish sharoitida informatika ta’limining sifatini oshirish, o‘quvchilarda amaliy ko‘nikmalarni shakllantirish va ularni kelajakning raqamli iqtisodiyoti talablariga mos kela oladigan darajada tayyorlash ustuvor vazifalardan biridir. Bugungi kunda an’anaviy informatika ta’limi amaliy tajribalarni o‘tkazishda bir qator cheklovlarga duch kelmoqda, jumladan, qimmatbaho uskunalar yetishmasligi, laboratoriya jihozlarining tez eskirishi, xavfsizlik talablariga rioya qilish zaruriyati va resurslarning cheklanganligi. Bu muammolar talabalarning real muhitda tajriba orttirish imkoniyatlarini pasaytiradi va ularning nazariy bilimlarni amaliyotda qo‘llash ko‘nikmalarini rivojlantirishga to‘sqinlik qiladi. Virtual laboratoriyalar esa ushbu muammolarni hal etish uchun samarali yechim taklif etadi. Ular real vaqt rejimida, xavfsiz va tejamkor tarzda murakkab tajribalarni o‘tkazish, turli ssenariylarni sinab ko‘rish va hatto xatolardan o‘rganish imkoniyatini yaratadi. Shu bilan birga, O‘zbekiston informatika ta’lim tizimida virtual laboratoriyalarni joriy etish bo‘yicha tizimli yondashuvlar va kompleks strategiyalar yetarli darajada ishlab chiqilmaganligi ushbu tadqiqot mavzusining dolzarbligini yanada oshiradi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasi bo‘yicha jahon miqyosida ko‘plab tadqiqotlar olib borilgan. Masalan, J. L. Moore va boshqalar (2018) virtual laboratoriyalarning fizika fanini o‘qitishdagi samaradorligini tahlil qilib, ularning o‘quvchilarning tushunish darajasini 25% ga oshirganini ko‘rsatdi [ ...