KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasining jahon hamjamiyatiga integratsiyasi va xalqaro iqtisodiy munosabatlardagi faolligi so‘nggi yillarda sezilarli darajada oshdi. Misol uchun, 2023-yilda O‘zbekistonning tashqi savdo aylanmasi 62,6 milliard AQSH dollarini tashkil etib, 2022-yilga nisbatan 20,4% ga o‘sdi [1]. Jumladan, MDH davlatlari bilan savdo aylanmasi 23,2 milliard dollarni, boshqa davlatlar bilan esa 39,4 milliard dollarni tashkil qildi [1]. Xorijiy investitsiyalarni jalb qilish bo‘yicha ham O‘zbekiston yuqori ko‘rsatkichlarni namoyish etdi; 2022-yilda to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar hajmi 9,8 milliard AQSH dollariga yetdi [2]. Bu ko‘rsatkichlar mamlakat iqtisodiyotining jahon bozorlariga integratsiyalashuv jarayonini jadallashib borayotganini ko‘rsatadi. Xalqaro iqtisodiy integratsiya O‘zbekiston uchun nafaqat yangi bozorlarga chiqish, balki mamlakatning iqtisodiy barqarorligini ta’minlash, raqobatbardoshligini oshirish va aholi turmush darajasini yaxshilashda muhim ahamiyat kasb etadi. Shu sababli, ushbu jarayonlarni chuqur tahlil qilish va ularning O‘zbekiston iqtisodiyotiga ta’sirini baholash muhim ilmiy va amaliy zaruratdir. Bugungi kunda xalqaro iqtisodiy integratsiya jarayonlari chuqurlashib borayotgan bir sharoitda, O‘zbekiston uchun jahon iqtisodiyotiga muvaffaqiyatli kirib borish yo‘llarini aniqlash dolzarb vazifa hisoblanadi. Mamlakatning global zanjirlarga integratsiyasi yangi imkoniyatlar bilan bir qatorda, qator chaqiriqlar va risklarni ham keltirib chiqaradi. Xususan, ichki bozorning raqobatbardoshligini oshirish, eksport tarkibini diversifikatsiya qilish, xorijiy investitsiyalarni jalb qilish uchun qulay sharoitlar yaratish hamda iqtisodiy islohotlarni izchil davom ettirish bo‘yicha hal etilmagan muammolar mavjud. Jahon savdo tashkiloti (JST)ga a’zo bo‘lish jarayonlari, erkin savdo zonalari bilan hamkorlikni kengaytirish, texnologik transfer va innovatsiyalarni rag‘batlantirish kabi masalalar O‘zbekistonning iqtisodiy integratsiya siyosatida markaziy o‘rin tutadi. Bu esa mazkur jarayonlarning nazariy asoslarini tahlil qilish, xalqaro tajribalarni o‘rganish va O‘zbekiston uchun optimal integratsiya strategiyalarini ishlab chiqishni taqozo etadi. Mavzuning o‘rganilganlik darajasiga kelsak, xalqaro iqtisodiy integratsiya jarayonlari xorijiy olimlar tomonidan keng tadqiq qilingan. Bektas (2018) o‘z tadqiqotida mintaqaviy integratsi ...