KURS ISHI

KIRISH O‘zbekiston Respublikasining mustaqillik yillaridagi iqtisodiy islohotlar strategiyasi xalqaro moliya tashkilotlari (XMT) bilan hamkorlikni kengaytirish orqali mamlakatning global iqtisodiy makonga integratsiyasini tezlashtirishga qaratilgan [1]. So‘nggi yillarda O‘zbekiston yalpi ichki mahsulotining o‘sish sur’ati 2023-yilda 6% ga yetdi, bu o‘tish iqtisodiyotiga ega mamlakatlar orasida yuqori ko‘rsatkichlardan biridir [2]. Shuningdek, O‘zbekistonning tashqi savdo aylanmasi 2023-yilda 60,7 milliard AQSh dollarini tashkil etib, oldingi yilga nisbatan 16,3% ga oshdi [3]. Biroq, ushbu o‘sishga qaramay, mamlakat iqtisodiyotini diversifikatsiya qilish, infratuzilmani modernizatsiya qilish va qashshoqlik darajasini kamaytirish bo‘yicha sezilarli investitsiyalarga ehtiyoj mavjud. Masalan, Jahon banki hisobotlariga ko‘ra, O‘zbekistonda aholi jon boshiga YaIM hozirgi 2250 AQSh dollaridan kamida 5000 AQSh dollariga yetishi uchun yillik 8-10% iqtisodiy o‘sish sur’ati va yuqori miqdordagi to‘g‘ridan-to‘g‘ri xorijiy investitsiyalar talab etiladi [4]. Bu jarayonda Xalqaro moliya tashkilotlari (Jahon banki guruhi, XVJ, OTB va boshqalar) muhim rol o‘ynab, O‘zbekistonga kreditlar, texnik yordam va moliyaviy maslahatlar berish orqali mamlakatning barqaror rivojlanishiga hissa qo‘shmoqdalar. Xususan, 2023-yil holatiga ko‘ra, Jahon bankining O‘zbekistondagi faol portfeli 5,3 milliard AQSh dollaridan oshib, 28 ta loyihani qamrab olgan bo‘lib, bu loyihalar energetika, qishloq xo‘jaligi, sog‘liqni saqlash va ta’lim kabi ustuvor sohalarni moliyalashtiradi [5]. Ushbu mavzuning dolzarbligi, O‘zbekistonning uzoq muddatli iqtisodiy strategiyasida XMTlar bilan hamkorlikni chuqurlashtirish muhimligi bilan belgilanadi. Mamlakatning 2030-yilgacha bo‘lgan rivojlanish strategiyasida infratuzilmani modernizatsiya qilish, raqamli iqtisodiyotga o‘tish va yashil iqtisodiyot prinsiplarini joriy etish asosiy yo‘nalishlardan sanaladi [6]. Biroq, mazkur yo‘nalishlarda yetarli tajriba va moliyaviy resurslarning cheklanganligi, shuningdek, davlat qarzining barqarorligini ta’minlash zarurati XMTlarning ilg‘or tajribasini O‘zbekiston amaliyotiga tatbiq etishni taqozo etadi. Jumladan, energiya samaradorligini oshirish bo‘yicha loyihalar (masalan, Samarqandda quyosh panellarini o‘rnatish orqali elektr energiyasini ishlab chiqarish loyihasi 2023-yilda 100 MVt quvvatga yetdi [7]) XMT ko‘magida amal ...