KURS ISHI

KIRISH Global iqtisodiyotda Yalpi milliy mahsulot (YaMM) mamlakatning iqtisodiy qudratini va aholi turmush darajasini belgilovchi asosiy makroiqtisodiy ko'rsatkichlardan biri hisoblanadi. O'zbekiston Respublikasi Statistika agentligi ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda O'zbekiston YaMM hajmi 91 milliard AQSH dollarini tashkil etib, aholi jon boshiga 2500 AQSH dollariga yetdi [1]. Bu ko'rsatkich 2022-yilga nisbatan 6% ga o'sgan bo'lsa-da [1], mamlakatning rivojlanish salohiyati va aholining munosib turmush darajasini ta'minlash uchun uni yanada yuqori sur'atlarda ko'paytirish ustuvor vazifa bo'lib qolmoqda. Jahon banki ma'lumotlariga ko'ra, rivojlanayotgan mamlakatlarda o'rtacha aholi jon boshiga YaMM 4500-5000 AQSH dollarini tashkil etadi [2], bu esa O'zbekiston uchun YaMMni oshirish orqali ushbu ko'rsatkichga yaqinlashish zaruriyatini ko'rsatadi. Bu, o'z navbatida, mamlakatning global iqtisodiy tizimdagi raqobatbardoshligini oshirish, investitsion jozibadorligini mustahkamlash va barqaror iqtisodiy o'sishni ta'minlash uchun muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu tadqiqot mavzusining dolzarbligi, O'zbekistonning iqtisodiy islohotlar jarayonidagi hozirgi bosqichi bilan uzviy bog'liqdir. Mamlakat Prezidentining 2022-2026 yillarga mo'ljallangan Yangi O'zbekiston Taraqqiyot strategiyasida YaMM hajmini 2030 yilga kelib 160 milliard AQSH dollariga yetkazish vazifasi qo'yilgan [3]. Biroq, ushbu strategik maqsadlarga erishish yo'lida bir qator tizimli muammolar mavjud. Xususan, iqtisodiyotning ayrim tarmoqlarida raqobat muhitining yetarli emasligi, kichik va o'rta biznesni rivojlantirish uchun moliyaviy resurslarga erishishdagi qiyinchiliklar, innovatsion faoliyatning nisbatan past darajasi, shuningdek, ishchi kuchining malakasini oshirish va raqamli ko'nikmalarni rivojlantirish masalasi dolzarb muammolar sirasiga kiradi. Ushbu muammolar YaMMning barqaror o'sishiga to'sqinlik qilib, mamlakatning iqtisodiy salohiyatini to'liq ro'yobga chiqarishga xalaqit bermoqda. Shunday ekan, ushbu masalalarni chuqur tahlil qilish, ularning yechimlari bo'yicha ilmiy asoslangan tavsiyalar ishlab chiqish bugungi kunning eng muhim vazifalaridan biridir. Mavzuning o'rganilganlik darajasi jahon iqtisodiyoti nazariyasida keng yoritilgan bo'lib, YaMM va iqtisodiy o'sish masalalari bo'yicha ko'plab fundamental tadqiqotlar amalga oshirilgan. Masalan, J.M. Keynes (1936) o'zining "Ish bilan ta'minl ...