KURS ISHI

KIRISH Yashil iqtisodiyot global miqyosda barqaror rivojlanishning hal qiluvchi omili sifatida tobora ortib borayotgan ahamiyat kasb etmoqda. Xalqaro tiklanuvchi energiya agentligi (IRENA) ma'lumotlariga ko'ra, 2023-yilda dunyo bo'ylab yashil energiya loyihalariga kiritilgan investitsiyalar hajmi 1,8 trillion dollardan oshgan [1]. Jahon bankining hisobotlariga ko'ra, yashil texnologiyalar bozori 2030-yilga borib 5 trillion dollardan ortiq hajmni tashkil etishi kutilmoqda [2]. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining 2021-yil 24-sentabrdagi "Yashil iqtisodiyotni rivojlantirish hamda yashil makon umummilliy loyihasini amalga oshirish bo'yicha chora-tadbirlar to'g'risida"gi PQ-4749-sonli Qaroriga muvofiq [3], mamlakatimizda yashil iqtisodiyotni rivojlantirish borasida sezilarli qadamlar tashlanmoqda. Xususan, O'zbekistonning YaIMda yashil iqtisodiyot ulushini 2030-yilga qadar kamida 25% ga yetkazish rejalashtirilgan [4]. O'zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligining 2023-yilgi ma'lumotlariga ko'ra, mamlakatimizda qayta tiklanuvchi energiya manbalaridan foydalanish ko'rsatkichi umumiy energiya balansida 13% ni tashkil etgan [5]. Ushbu raqamlar yashil iqtisodiyotning nafaqat ekologik muammolarga yechim, balki yangi iqtisodiy imkoniyatlar yaratuvchi sohaga aylanganini yaqqol ko'rsatadi. Bugungi kunda jahon miqyosida va O'zbekiston kontekstida yashil iqtisodiyotni shakllantirish mexanizmlari, moliyalashtirish usullari va samaradorligini baholash borasida hal etilmagan bir qator muammolar mavjud. Xususan, yashil loyihalarni moliyalashtirishda yuqori xatarlar, investorlar uchun rag'batlantirish mexanizmlarining yetishmasligi, shuningdek, yashil iqtisodiyotni kompleks baholash uchun yagona metodologiyaning mavjud emasligi dolzarb masalalardan hisoblanadi. O'zbekistonda yashil iqtisodiyotni rivojlantirish uchun qulay huquqiy va institutsional muhit yaratilgan bo'lsada, amaliyotda moliyalashtirish, texnologik transfer va innovatsiyalarni qo'llab-quvvatlash mexanizmlarini yanada takomillashtirish zarurati mavjud. Bu esa mazkur kurs ishi mavzusining dolzarbligini va uning ilmiy-amaliy ahamiyatini yanada oshiradi. Yashil iqtisodiyotning nazariy-metodologik asoslari va shakllantirish mexanizmlari xalqaro miqyosda ko'plab olimlar tomonidan chuqur tadqiq etilgan. Masalan, David Pearce va R. Kerry Turner (1990) "Atrof-muhit iqtisodiyoti" asarida atr ...