KURS ISHI

KIRISH O'zbekiston Respublikasida fotonika va optik materiallar bozorining hajmi 2023-yilda 50 million dollardan oshdi [1], bu sohada ilm-fan va texnologiyalar rivojlanishining muhimligini ko'rsatadi. Global miqyosda esa, optik tolali aloqa bozori 2022-yilda 8,1 milliard dollarni tashkil etib, 2030-yilga kelib 16,3 milliard dollarga yetishi prognoz qilinmoqda [2]. Bu o'sish sur'atlari, ayniqsa, ma'lumot uzatish tezligi va energiya samaradorligiga bo'lgan talab ortib borayotganligi sababli, yorug'lik dispersiyasi kabi fundamental optik hodisalarni chuqur o'rganish zaruratini yanada kuchaytiradi. Refraktiv indeks va dielektrik doimiylikning to'lqin uzunligiga bog'liqligini tushunish, yangi avlod optik qurilmalarini, jumladan, fotonik integrallashgan sxemalar va ultra-tezkor optik aloqa tizimlarini loyihalashda hal qiluvchi ahamiyatga ega. Yorug'lik dispersiyasining elektron nazariyasi, moddaning yorug'lik bilan o'zaro ta'sirini atom va molekulyar darajada tushuntirib beradi, bu esa nano-materiallar va kvant nuqtalari kabi zamonaviy optik elementlarni ishlab chiqish uchun asos bo'lib xizmat qiladi. Mavjud muammolar qatoriga, ayniqsa, yuqori chastotali diapazonlarda va o'ta qisqa impulsli lazer tizimlarida yorug'lik dispersiyasining nochiziqli effektlarini aniq modellashtirishning murakkabligi kiradi. Bundan tashqari, an'anaviy modellarning murakkab materiallar, masalan, metamateriallar va topologik izolyatorlar uchun yetarlicha samarali emasligi, yangi nazariy yondashuvlarni talab qiladi. Ushbu kurs ishi, yorug'lik dispersiyasining elektron nazariyasini chuqur tahlil qilish orqali, ushbu muammolarni hal qilishga qaratilgan amaliy yechimlarni taklif etishga intiladi. Yorug'lik dispersiyasining elektron nazariyasi rivojlanishiga ko'plab xalqaro olimlar salmoqli hissa qo'shganlar. Hendrik Antoon Lorentz (1909 yilda Nobel mukofoti laureati) atomlardagi elektronlarning klassik rezonatorlar sifatida harakatini tasvirlaydigan Lorentz osilator modelini taklif etdi [3], bu yorug'lik dispersiyasini kvant nazariyasiga qadar tushuntirishning asosiy bosqichi bo'ldi. Paul Drude (1900-yillarning boshlari) metallardagi erkin elektronlarning harakatini tushuntiruvchi Drude modelini ishlab chiqdi [4], bu metallarning optik xususiyatlarini, xususan ularning yorug'likni yutish va aks ettirish qobiliyatini tushunishda muhim rol o'ynadi. Max Planck (1900-yilda kvant nazariyasini ...