KURS ISHI

KIRISH O'zbekistonda yoshlar bandligini ta'minlash va ularning iqtisodiy faolligini oshirish masalasi dolzarb bo'lib, 2023-yil holatiga ko'ra, 18-30 yosh oralig'idagi yoshlar umumiy aholining qariyb 28% ini tashkil etadi [1]. Yoshlar orasida ishsizlik darajasi umumiy ko'rsatkichdan yuqori bo'lib, 2023-yilning birinchi choragida 10.3% ga yetdi [2]. Shu bilan birga, yoshlarning tadbirkorlik faoliyatini qo'llab-quvvatlash orqali iqtisodiy rivojlanishga hissa qo'shish salohiyati katta, chunki 2022-yilda kichik biznes va xususiy tadbirkorlik subyektlarining yalpi ichki mahsulotdagi ulushi 52.8% ni tashkil etgan [3]. "Yoshlar – kelajagimiz" Davlat dasturi ushbu demografik salohiyatni safarbar etish va yoshlar bandligini oshirish, ularning innovatsion g'oyalarini qo'llab-quvvatlash orqali mamlakat iqtisodiy o'sishiga xizmat qilishni maqsad qilgan. Dasturning samarali amalga oshirilishi nafaqat yoshlarning turmush farovonligini oshiradi, balki innovatsiyalarni rag'batlantirish, yangi ish o'rinlari yaratish va iqtisodiy o'sishni jadallashtirishga xizmat qiladi, chunki har bir yangi startap o'rtacha 5-7 ta yangi ish o'rni yaratishi mumkin [4]. Jahon iqtisodiyotida inson kapitali va yoshlarga investitsiya kiritishning ahamiyati tobora ortib bormoqda. Jahon banki ma'lumotlariga ko'ra, inson kapitaliga kiritilgan har bir dollar investitsiya uzoq muddatda iqtisodiy o'sishni 2-3 barobar oshirishi mumkin [5]. Bugungi kunda jahon miqyosida yoshlar tadbirkorligini qo'llab-quvvatlashga qaratilgan dasturlar orqali 2022-yilda 100 milliondan ortiq yoshlarning biznes loyihalariga jami 50 milliard dollardan ziyod investitsiya jalb qilingan [6]. Biroq, ushbu dasturlarning moliyaviy samaradorligini baholash, xatarlarni kamaytirish va ularning iqtisodiy o'sishga ta'sirini aniq o'lchash bo'yicha metodologik yondashuvlar yetarli darajada rivojlanmagan. Ayniqsa, O'zbekiston sharoitida "Yoshlar – kelajagimiz" Davlat dasturining to'liq salohiyatini ro'yobga chiqarish uchun mavjud tizimli muammolarni, jumladan, dasturning moliyalashtirish mexanizmlari, kadrlar salohiyati va monitoring tizimini takomillashtirish zarurati mavjud. Bu tadqiqot ushbu bo'shliqlarni to'ldirishga qaratilgan bo'lib, dasturning iqtisodiy samaradorligini oshirish bo'yicha aniq tavsiyalar ishlab chiqishni maqsad qiladi. Mavzuning o'rganilganlik darajasi xalqaro va mahalliy miqyosdagi ilmiy tadqiqotlarda turlicha yon ...